ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ 
ΠΛΑΤΕΙΩΝ ΔΙΑΚΟΥ-ΛΑΟΥ & ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΣΤΗ ΛΑΜΙΑ

2022 

Σχεδιασμός Δημοσίου Χώρου

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Διαγωνισμός προσχεδίων μελέτης για την ανάπλαση των πλατειών Διάκου, Ελευθερίας και Λαού στην πόλη της Λαμίας

ΜΕΛΕΤΗ

Χριστίνα Μαϊστρέλη
 

ΟΜΑΔΑ 

ΕΡΓΟΥ

Γ. Ζαφειρόπουλος Αρχιτέκτων  Μηχανικός

Μ. Κρούσκα Αρχιτέκτων  Μηχανικός


 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ

Ο διαγωνισμός της μελέτης και ανάπλασης των τριών πλατειών της Λαμίας, της Πλατείας Διάκου, της Πλατείας Λαού και της Πλατείας Ελευθερίας αποτελεί για την τοπική κοινωνία μια σημαντική ευκαιρία ενίσχυσης της συλλογικής ταυτότητας βασισμένης στην ιστορία και κοιτώντας προς το μέλλον. Οι τρεις  πλατείες, αποτελούν τοπόσημα στη μνήμη αλλά και την καθημερινή πρακτική των κατοίκων της Λαμίας και των γύρω περιοχών. Η αναδιαμόρφωση των πλατειών είναι εξαιρετικής σημασίας καθώς μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της εμπειρίας του πολίτη στο δημόσιο χώρο, να ενισχύσει την πολιτισμική του ταυτότητα και να συντελέσει στη δημιουργία νέων ερεθισμάτων και πρακτικών.

Οι πλατείες εντάσσονται σε ένα ενιαίο αφήγημα με τίτλο "Άξονες Αναγέννησης και Ηρωισμού". Οι δύο πόλοι έκφρασης ηρωισμού, δηλαδή η πλατεία Διάκου και η πλατεία Λαού, συγκλίνουν στην πλατεία Ελευθερίας, το κέντρο της κοινωνικής ζωής της πόλης και πόλο αναγέννησης της. Οι πλατείες με τα δύο αγάλματα ηρώων, του Διάκου και του Βελουχιώτη, εκφραστές ιδανικών διαφορετικών εποχών αναμορφώνονται για να τα αναδείξουν μέσα από αφηγήματα που επιδιώκουν, εκτός των άλλων να εμπνεύσουν ιδανικά που πρέσβευαν οι ίδιοι οι ήρωες.

ΠΛΑΤΕΙΑ 

ΛΑΟΥ

Η διαμόρφωση της Πλατείας Λαού στην οποία δεσπόζει το άγαλμα του Άρη Βελουχιώτη αποτελεί ένα ¨αστικό ψηφιδωτό¨ στο οποίο διαφορετικές ιδεολογίες συνυπάρχουν, σταδιακά περιπλέκονται και γύρω από το άγαλμα του Βελουχιώτη πυκνώνουν.

Θέλουμε να αναδείξουμε την πλατεία που περιβάλλει το άγαλμα του Βελουχιώτη ως ¨Τόπο Συμφιλίωσης¨, επιδιώκοντας να τονίσουμε την έννοια της αδελφοσύνης και της ενότητας ως κυρίαρχες τόσο στην εποχή που ακολούθησε του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου όσο και ως εξέχουσας σημασίας στη σημερινή εποχή. Κυβόλιθοι διαφορετικών χρωμάτων συμβολίζουν τις διαφορετικές ιδεολογίες και συνθέτουν αυτό το αστικό ψηφιδωτό συμφιλίωσης. Στην πρόταση μας θεωρούμε τους μεγάλους πλατάνους  της πλατείας ως ισχυρά τοπόσημα και επιδιώκουμε να τα εντάξουμε στη σύνθεση μας αλλά και να τα αναδείξουμε.

Η όλη σύνθεση οργανώνεται αρχικά γύρω από έναν κάνναβο κλίσης 45ο σε σχέση με το άγαλμα. Οι χαράξεις του καννάβου μεταφράζονται σε άξονες κίνησης  και σημεία στάσης και αποκτούν πλαστικότητα σπάζοντας την ορθοκανονικότητα του καννάβου. Δυο βασικοί άξονες διαχωρίζουν το χώρο του μνημείου από την υπόλοιπη πλατεία και καταλήγουν στα σκαλάκια της οδού Αριστοτέλους. Έτσι το άγαλμα του Βελουχιώτη εγγράφεται σε μία ρομβοειδή διαμόρφωση η οποία περικλείεται από τις τρεις πλευρές με μαρμάρινους κύβους, σύμβολα των διαφορετικών ιδεολογιών που πλαισιώνουν τον Βελουχιώτη και από την τέταρτη πλευρά από ένα υδάτινο στοιχείο που αντικαθιστά την βρύση της πλατείας. Αυτό το υδάτινο στοιχείο-γλυπτό διαμορφώνεται από τους ίδιους μαρμάρινους κύβους κάποιοι από τους οποίους δείχνουν ασταθείς, σαν έτοιμοι να χάσουν την ισορροπία τους και να πέσουν, συμβολίζοντας την ευθραυστότητα της αξίας της συμφιλίωσης  αλλά και την προσπάθεια που απαιτείται για τη διατήρηση της.

ΠΛΑΤΕΙΑ 

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Οι νέες διαμορφώσεις της πλατείας οργανώνονται πάνω στους δύο βασικούς άξονες που τέμνουν την πλατεία οριζόντια και κάθετα συνδέοντας τη με σημαντικά σημεία της πόλης. Ο οριζόντιος άξονας τέμνει την πλατεία Ελευθερίας σε δύο επίπεδα ενώνοντας την πλατεία Διάκου με την οδό Υψηλάντου. Ο κάθετος άξονας εκκινεί από την πλατεία Λαού και την οδό Κουνούπη και συνεχίζει στην οδό Σκληβανιωτού. 

Οι βασικές διαμορφώσεις της πρότασης χαράσσονται πάνω σε αυτούς τους δύο άξονες και στην τομή τους. Ο οριζόντιος άξονας χωρίζει την πλατεία σε δύο επίπεδα. Το πρώτο παραμένει στην σημερινή στάθμη της πλατείας και το δεύτερο διαμορφώνεται κατά 1.35μ χαμηλότερα. Πάνω στον οριζόντιο άξονα χαράσσεται μία γραμμική νησίδα πρασίνου και χώρου στάσης και ένα υπαίθριο θέατρο τριών κλιμάκων που διαμορφώνεται στην υψομετρική διάφορα του 1.35μ. Ένα στοιχείο νερού διατρέχει την κλίση μεταξύ των δύο επιπέδων. Αυτό το χώρισμα σε δύο επίπεδα σηματοδοτεί την νέα εποχή της πλατείας δημιουργώντας μια τομή στην κοινωνική ζωή της πόλης. Η νέα αυτή στάθμη δημιουργείται για να φιλοξενήσει πλήθος νέων δραστηριοτήτων και δρώμενων πολιτισμού αλλά και απλής χαλάρωσης και αναζωογόνησης.

Στην πρόταση μας η πλατεία Ελευθερίας αποτελεί την πλατεία στην οποία συγκλίνουν οι σημαντικοί άξονες της πόλης. Επιδιώκουμε να αναδείξουμε την Πλατεία Ελευθερίας ως τη ¨Σύγχρονη Αγορά¨, ως πόλο αναγέννησης της κοινωνικής ζωής. Ενισχύουμε τον κοινωνικό της χαρακτήρα με νέα ερεθίσματα, ένα υπαίθριο θέατρο πολλαπλών χρήσεων, περισσότερο ελεύθερο χώρο λόγω της αναδιάταξης του χώρου ανάπτυξης τραπεζοκαθίσματων και αισθητικές επιλογές που έχουν ως στόχο να συγκεράσουν κλασικά υλικά όπως ο κυβόλιθος, με σύγχρονα υλικά όπως το φυσικό χωμάτινο υδατοπερατό δάπεδο και το διακοσμητικό σκυρόδεμα σε μια σύνθεση εικαστικού χαρακτήρα. Δημιουργείται ένα περιβάλλον με έντονη την ύπαρξη πρασίνου και με παρεμβάσεις βελτίωσης του γενικότερου μικροκλίματος της πόλης.

ΠΛΑΤΕΙΑ 

ΔΙΑΚΟΥ

Η πρόταση μας για την πλατεία Διάκου φέρει τον τίτλο ¨Δρόμος προς την Ελευθερία¨. Στην Πλατεία Διάκου αντιμετωπίζουμε ως ενιαίο οπτικό σύνολο το άγαλμα με το φόντο του δηλαδή το πρανές και τα σκαλιά που οδηγούν στον Άγιο Λουκά. Περιμετρικά του αγάλματος χαράσσονται μονοπάτια. Είναι τεθλασμένες γραμμές με γωνίες, γιατί η πορεία προς την Ελευθερία ήταν δύσκολη, με εμπόδια που την έκαναν να αλλάζει κατεύθυνση. Σε κάποια σημεία τα μονοπάτια είναι στενά όπως ήταν κάποιες στιγμές και η ελπίδα για ελευθερία ενώ σε άλλα σημεία φαρδαίνουν γιατί η ελευθερία φαντάζει πιθανή. Αυτές οι αχτίδες ελπίδας για ελευθερία συμβολίζονται με τις ορειχάλκινες λωρίδες που σταματούν στα σκαλιά ανύψωσης έχοντας πλέον βρει τον ¨Δρόμο προς την Ελευθερία¨.

Η νέα διαμόρφωση περιβάλλει το μεγαλοπρεπές άγαλμα του Διάκου με ήπια μνημειακότητα και εντάσσεται στον υπάρχοντα χώρο χωρίς να επιβάλλεται του αγάλματος. Ταυτόχρονα γίνεται αναδιάταξη των τραπεζοκαθισμάτων περιμετρικά της πλατείας, διαπλατύνεται το πεζοδρόμιο και η οδός Διάκου γίνεται ήπιας κυκλοφορίας. Στην πλατεία δημιουργείται μια νέα χρήση, ένας πράσινος υπαίθριος χώρος δραστηριοτήτων παιδιών που το κέντρο της Λαμίας τόσο έχει ανάγκη.

Αντιμετωπίζουμε ως ενιαίο οπτικό σύνολο το άγαλμα με το φόντο του, τα σκαλιά που οδηγούν στον Άγιο Λουκά γι' αυτό και το εντάσσουμε στην ιδέα μας, χωρίς όμως να παρέμβουμε σχεδιαστικά. Τα μονοπάτια, χαράσσονται περιμετρικά του αγάλματος. Είναι τεθλασμένες γραμμές με γωνίες, γιατί η πορεία προς την Ελευθερία ήταν δύσκολη, με εμπόδια που την έκαναν να αλλάζει κατεύθυνση. Σε κάποια σημεία τα μονοπάτια είναι στενά όπως ήταν κάποιες στιγμές και η ελπίδα για ελευθερία ενώ σε άλλα σημεία φαρδαίνουν γιατί η ελευθερία φαντάζει πιθανή. Αυτές οι αχτίδες ελπίδας για ελευθερία συμβολίζονται με τις ορειχάλκινες λωρίδες που σταματούν στα σκαλιά ανύψωσης έχοντας πλέον βρει τον ¨Δρόμο προς την Ελευθερία¨.

Γίνεται συνολική ανάπλαση της πλατείας διατηρώντας την αξονική σχέση των βαθμίδων ανόδου με το άγαλμα και επανασχεδιάζοντας τα ώστε να αποδώσουν την αίσθηση της ήπιας μνημειακότητας. Έχουν χαμηλό ρίχτυ 15εκ και μεγάλο πάτημα ώστε η άνοδος να είναι ομαλή. Στην ίδια λογική επανασχεδιάζονται και τα υπάρχοντα παρτέρια. Σπάνε σε μικρότερα, σε διαφορετικές στάθμες ακολουθώντας την κλίση του δρόμου ώστε ο πεζός να έχει πιο άμεση επαφή με το πράσινο χωρίς την ύπαρξη τοιχίου, ενώ συμπληρώνονται από νέα παρτέρια για να εμπλουτίσουν την πλατεία με πράσινο. Η νέα μορφολογική σχεδίαση τόσο των βαθμίδων ανόδου όσο και των παρτεριών εντάσσεται σε μια ενιαία σχεδιαστική γλώσσα με τις χαράξεις των μονοπατιών που περιβάλλουν το άγαλμα.